به گزارش تابناک، این گزارش به قلم ریچارد استون، بر اساس مصاحبههای مستقیم با مقامات و اساتید ایرانی از جمله دکتر احسان مصطفوی (رئیس انستیتو پاستور ایران)، دکتر شاهین آخوندزاده (معاون پژوهشی وزارت بهداشت و استاد روانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران) و دکتر حسین آخانی تدوین شده و حملات گسترده آمریکا و رژیم صهیونیستی به مراکز علمی-تحقیقاتی ایران را به عنوان بخشی از تشدید جنگ در هفته ششم درگیریها توصیف میکند.
استون در این گزارش اینطور مینویسد:
با تشدید جنگ، دانشگاههای ایران در معرض آتش فزاینده قرار گرفتهاند.
حملات، طیف گستردهای از مراکز تحقیقاتی دانشگاهی و تجاری را نابود یا آسیب زده است.
صبح روز ۲ آوریل، انفجاری مهیب انستیتو پاستور ایران — برجستهترین مرکز تحقیقاتی بهداشت عمومی کشور — را درنوردید و آزمایشگاههای کلیدی و مجموعههای بیولوژیک آن را نابود کرد.
او هشدار میدهد که اگر آمریکا تهدید خود مبنی بر نابودی شبکه برق ایران را اجرا کند، مجموعههای نمونههای علمی در خطر خواهند بود.
به دلیل تعطیلات دوهفتهای نوروز، تعداد کمی از کارکنان در محل بودند.
دکتر مصطفوی گفت: «این زیرساختهایی بودند که دههها تلاش برای ایجاد و تجهیز آنها صرف شده بود.»
نظارت پس از حمله تاکنون هیچ تهدید میکروبیولوژیکی یا بیخطری نشان نداده است.
هنوز مشخص نیست چه کسی مسئول حمله به پاستور بوده یا چرا.
یک دلیل احتمالی، اتهامات مربوط به تحقیقات تسلیحات بیولوژیک (BW) است.
گزارش ۲۰۲۵ وزارت خارجه آمریکا ادعا کرده بود که «ایران انعطافپذیری برای استفاده، در صورت تقاضای رهبری، از تحقیقات مشروع بیودفنس و بهداشت عمومی برای تولید عوامل کشنده BW دارد.»
این گزارش هیچ موسسه خاصی را نام نبرد. تحلیلگران اسرائیلی نیز نگرانیهای مشابهی مطرح کردهاند.
ارتش اسرائیل به درخواست ساینس برای توضیح پاسخی نداد.
دکتر آخوندزاده این اتهامات را رد میکند و تأکید دارد: «به شدت میگویم هیچ رابطهای میان ارتش ایران و انستیتو پاستور وجود ندارد.»
موقعیت جغرافیایی نیز ممکن است نقش داشته باشد.
پاستور فاصله کمی با دفتر رهبری دارد و «احتمال قوی» وجود تونلهای مخفی زیر آن مطرح شده است (به گفته مهندس زیستپزشکی مسعود مظفری از دانشگاه اولو فنلاند).
دکتر مصطفوی از گمانهزنی درباره «عمدی بودن آسیب به پاستور» خودداری کرد.
او اعلام کرد که انستیتو با استفاده از شعبههای ماهوارهای، خدمات تشخیصی، واکسیناسیون و هماهنگی آزمایشگاههای بهداشت عمومی کشور را ادامه خواهد داد.
با این حال، از دست رفتن امکانات مرکزی بسیاری از دانشمندان برتر را بیثبات کرده است.
مصطفوی قول داد: «به محض ثبات شرایط، این موسسه را بازسازی خواهیم کرد؛ و انشاءالله بهتر از قبل خواهد شد.»
در حاشیه بازتاب این گزارش لازم به ذکر است طبق اعلام انستیتو پاستور و وزارت بهداشت، این مرکز سه بار هدف قرار گرفته و در حمله سوم (۲ آوریل/۱۳ فروردین) بخشهایی به وسعت ۲۳ هزار مترمربع شامل ۱۳ آزمایشگاه مرجع کشوری، ۳ آزمایشگاه همکار سازمان بهداشت جهانی، ۸ آزمایشگاه بهداشتی، ۲۳ واحد تولیدی-پژوهشی (مالاریا، بانک سلولی، تحقیقات بالینی، بیوتکنولوژی، فناوری اطلاعات و مهندسی) به شدت آسیب دیده یا تخریب شده است.
محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، این حمله را «نماد جنون و جهل» خواند.
این حملات نهتنها تجهیزات را نابود کرده، بلکه پژوهشهای در حال انجام، خوابگاهها و دسترسی اینترنتی را نیز مختل کرده است.
اما به طور خلاصه پیامها و پیامدهای این حمله عبارتند از:
۱. نقض فاحش حقوق بینالملل: حمله به مراکز آموزشی، تحقیقاتی و بهداشتی (مانند انستیتو پاستور که عضو شبکه جهانی پاستور و همکار سازمان بهداشت جهانی است) طبق کنوانسیونهای ژنو و پروتکلهای الحاقی، جنایت جنگی محسوب میشود. این مراکز غیرنظامی و متعلق به بشریت هستند و هدف قرار دادن آنها تهدید سلامت جهانی است.
۲. تأثیر بر امنیت بهداشتی و تولید واکسن: انستیتو پاستور تنها مرجع تولید و نظارت بر واکسنهای حیاتی (هپاتیت B، سرخک، کووید-۱۹ و …) در کشور بود. هرچند خدمات ادامه دارد، بازسازی کامل نیاز به زمان و سرمایهگذاری دارد و این امر بر آمادگی کشور در برابر بیماریهای نوظهور تأثیر میگذارد.
۳. تابآوری علمی ایران: اساتید و مسئولان ایرانی بر بازسازی تأکید دارند. دکتر مصطفوی: «انشاءالله بهتر از قبل خواهد شد.» این روحیه، ادامه سنت تاریخی علم در ایران (از پاستور ۱۹۲۰ تا امروز) را نشان میدهد که علیرغم تحریمها و حملات، پیشرفت کرده است.
۴. واکنشهای بینالمللی: موسسه واکسنسازی کوبا و سایر نهادهای علمی جهانی این حملات را محکوم کردهاند و آن را «حمله به سلامت بشریت» دانستهاند. این گزارش ساینس و جزئیات تکمیلی، سند روشنی از هزینههای انسانی-علمی جنگ تحمیلی بر ایران است. علم ایران، میراثی گرانبها برای نسلهای آینده، با وجود این آسیبها، با اراده ملی و حمایت مردمی بازسازی خواهد شد. جامعه علمی کشور، همانند همیشه، در خط مقدم دفاع از پیشرفت و استقلال ایستاده است.
نظرات کاربران